Naar de inhoud
Als ik ouder word

Per kamer: wat helpt, en wie het betaalt

Waar begin ik?

Wie betaalt hulpmiddelen en woningaanpassing thuis?

Redactie Als ik ouder word14 min lezen

In huis: Beginnen en regelen

Gewone spullen uit de winkel betaal je meestal zelf. Wat je tijdelijk of voor behandeling en verzorging nodig hebt, betaalt de zorgverzekeraar. Wat je blijvend nodig hebt om thuis te wonen, zoals een traplift, regelt meestal de gemeente via de Wmo.

De vier betalers, en wanneer welke aan de beurt is

Er zijn vier betalers: jijzelf, de zorgverzekeraar, de gemeente en de Wet langdurige zorg (Wlz). Welke het is, hangt af van wat je nodig hebt, hoe lang en waarvoor.

Betaler Wanneer meestal Voorbeelden Wat je zelf betaalt (2026)
Zelf Het is gewoon te koop, niet speciaal voor mensen met een beperking, en met een minimuminkomen te betalen (“algemeen gebruikelijk”) rollator, steunbeugels, inductiekookplaat, sta-op stoel alles; soms vergoedt een aanvullende verzekering iets
Zorgverzekeraar Het hoort bij behandeling, verpleging, revalidatie of verzorging, of je hebt het maar een tijdje nodig hoog-laagbed, tijdelijke douchestoel, hoortoestel, wijkverpleging eigen risico van € 385 (niet bij wijkverpleging), bij sommige hulpmiddelen een eigen bijdrage
Gemeente (Wmo) Je hebt het blijvend nodig om thuis te wonen of je te verplaatsen, en je kunt het niet zelf of met hulp van anderen oplossen traplift, scootmobiel, tillift, badkamer verbouwen hooguit € 21,80 per maand, als de gemeente een bijdrage vraagt
Wlz Je hebt de rest van je leven zorg nodig en er moet dag en nacht iemand in de buurt zijn zorg thuis via een modulair of volledig pakket € 30,40 tot € 1.115,80 per maand, naar inkomen en vermogen

De gemeente komt pas als laatste aan de beurt. Volgens de Wmo 2015 (artikel 2.3.5) krijg je pas een voorziening op maat als het probleem niet op te lossen is met iets wat gewoon te koop is, met hulp van huisgenoten, mantelzorgers of je netwerk, of met een algemene voorziening in de buurt. Dat zoekt de gemeente uit in het keukentafelgesprek. Hoe je dat voorbereidt, lees je in het keukentafelgesprek voorbereiden.

Drie vragen die je de weg wijzen

Met deze drie vragen kom je voor bijna elk hulpmiddel bij de juiste betaler. Loop ze op volgorde door.

  1. Ligt het gewoon in de winkel en kan iedereen het gebruiken? Denk aan steunbeugels, een douchekop met glijstang of een inductiekookplaat. Ja: dan betaal je het meestal zelf.
  2. Heb je het maar een tijdje nodig, of hoort het bij behandeling of verzorging? Bijvoorbeeld een douchestoel na een ziekenhuisopname, of een hoog-laagbed omdat de wijkverpleging je verzorgt. Ja: dan is de zorgverzekeraar aan de beurt. Je leent het meestal via een thuiszorgwinkel.
  3. Heb je het blijvend nodig om in je huis te wonen, je te wassen of je te verplaatsen? Een traplift, een tillift, drempels weg, een scootmobiel. Ja: dan ga je naar de gemeente, via het Wmo-loket of het sociaal wijkteam.

Daarnaast staat één vraag los van de rest: moet er dag en nacht iemand in de buurt zijn? Dan kan de Wlz in beeld komen. Een woningaanpassing regel je ook dan via de gemeente.

Er zijn uitzonderingen. In Enkhuizen kan iets wat normaal algemeen gebruikelijk is, toch een voorziening van de gemeente worden als je het plotseling nodig hebt, of als je aannemelijk maakt dat je het niet kunt betalen. Andere gemeenten kunnen dat anders regelen.

Per kamer: wat helpt en wie betaalt meestal

De tabellen hieronder geven per oplossing de hoofdregel. Waar een gemeente of verzekeraar genoemd wordt, komt de regel uit hun eigen beleidsregels of reglement. Bij jou kan het anders zijn. “Hooguit € 21,80 p/m” betekent: de gemeente beslist of je bij hulpmiddelen en woningaanpassingen een eigen bijdrage betaalt. Doet ze dat, dan is het in 2026 maximaal € 21,80 per maand, en de bijdrage stopt als de kostprijs is betaald.

Trap en hal

Oplossing Wie betaalt meestal Voorwaarde of kanttekening Wat je zelf betaalt
Traplift Gemeente (Wmo) Blijvend nodig; telt als woningaanpassing Hooguit € 21,80 p/m
Tweede trapleuning Zelf Algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe Alles
Kleine drempelhulp Zelf Zelf kopen in Den Haag en Neder-Betuwe Alles
Drempels weg, deur verbreden Gemeente (Wmo) Bouwkundige aanpassing; goedkoopste passende oplossing Hooguit € 21,80 p/m
Vlonder bij hoogteverschil Gemeente (Wmo) Voorziening voor hoogteverschil Hooguit € 21,80 p/m
Elektrische deuropener Gemeente (Wmo) Blijvend nodig; telt als woningaanpassing Hooguit € 21,80 p/m
Rollator, looprek, krukken Zelf Niet in het basispakket; kopen of huren, bijvoorbeeld bij een thuiszorgwinkel; soms via aanvullende verzekering Alles; bijzondere bijstand als je het niet kunt betalen
Rolstoel voor korte of onzekere tijd Zorgverzekeraar In bruikleen (DSW); in Den Haag leen je alles wat je korter dan zes maanden nodig hebt via de thuiszorgwinkel Bij bruikleen geen eigen risico (DSW)
Rolstoel, blijvend Gemeente (Wmo) Enkhuizen: als je in en rond huis beperkt bent en een rollator niet volstaat. Den Haag: een eenvoudige rolstoel voor af en toe koop of leen je zelf Hooguit € 21,80 p/m
Scootmobiel Gemeente (Wmo) Enkhuizen: voor korte en middellange afstanden als de regiotaxi niet volstaat, goedkoopste passende model, droge afgesloten stalling nodig Hooguit € 21,80 p/m
Personenalarm, medische reden Zorgverzekeraar Alleen de apparatuur; je bent langere tijd alleen en kunt in nood de telefoon niet bedienen; aanvraag via huisarts, specialist of wijkverpleegkundige (DSW) Meldkamerabonnement zelf
Personenalarm, sociale reden Soms gemeente, anders zelf Niet elke gemeente regelt een aansluiting; Enkhuizen noemt alarmering algemeen gebruikelijk Vaak alles

Meer over de traplift, met wat je doet bij een afwijzing, staat in Traplift: wie betaalt en wat kost het.

Badkamer en toilet

Oplossing Wie betaalt meestal Voorwaarde of kanttekening Wat je zelf betaalt
Steunbeugels, wandbeugels Zelf Algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe; zelf kopen in Den Haag Alles
Douchekop met glijstang Zelf Algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe Alles
Thermostaatkraan of eenhendelkraan Zelf Algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe en Enkhuizen Alles
Douche- of toiletstoel, tijdelijk Zorgverzekeraar Bij beperkte of onzekere duur, in bruikleen (DSW) Geen eigen risico bij bruikleen (DSW)
Eenvoudige losse douchestoel, blijvend Zelf Den Haag; Neder-Betuwe noemt een douchezitje in elke uitvoering algemeen gebruikelijk Alles
Verrijdbare douche- of toiletstoel Gemeente (Wmo) Zo geregeld in Den Haag Hooguit € 21,80 p/m
Losse toiletverhoger Tijdelijk de verzekeraar, anders zelf DSW: in bruikleen bij beperkte duur. Neder-Betuwe: zelf betalen Verschilt
Verhoogd toilet Verschilt per gemeente De Rijksoverheid noemt het als voorbeeld van een woningaanpassing; Neder-Betuwe en Enkhuizen noemen het algemeen gebruikelijk Navragen
Toilet op de bovenverdieping Zelf Algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe Alles
Sanitair aanpassen, gelijkvloerse badkamer Gemeente (Wmo) Bouwkundige aanpassing, op het niveau van een sociale huurwoning Hooguit € 21,80 p/m
Tillift Gemeente (Wmo) Losse woonvoorziening, vaak in bruikleen Hooguit € 21,80 p/m
Hulp bij douchen en naar het toilet Zorgverzekeraar (wijkverpleging) Geen verwijzing van de huisarts nodig Geen eigen risico, geen eigen bijdrage

Het verhoogde toilet laat goed zien hoe de regels per gemeente verschillen. Kosten en voorbeelden voor de hele badkamer staan in Badkamer en toilet aanpassen.

Slaapkamer

Oplossing Wie betaalt meestal Voorwaarde of kanttekening Wat je zelf betaalt
Standaard hoog-laagbed met matras Zorgverzekeraar DSW: als het je zelfstandig houdt en opname voorkomt, of voor de werkhouding van een zorgverlener; een speciale uitvoering vraagt een schriftelijk advies van een ergotherapeut Eigen risico alleen als je het in eigendom krijgt (DSW)
Speciale matras Zorgverzekeraar Bij langdurige bedrust Idem
Aankleedtafel Gemeente (Wmo) Losse woonvoorziening Hooguit € 21,80 p/m
Slaapkamer beneden of tijdelijke woonunit Gemeente (Wmo) Bouwkundige aanpassing; soms biedt de gemeente een verhuisvergoeding in plaats daarvan Hooguit € 21,80 p/m
Hulp bij aankleden Zorgverzekeraar (wijkverpleging) De wijkverpleegkundige bepaalt met jou wat nodig is Geen eigen risico, geen eigen bijdrage

Keuken

Oplossing Wie betaalt meestal Voorwaarde of kanttekening Wat je zelf betaalt
Inductie- of keramische kookplaat Zelf Algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe en Enkhuizen Alles
Nieuwe keukenapparatuur Zelf Algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe en Enkhuizen Alles
Keuken aanpassen Gemeente (Wmo) Bouwkundige aanpassing; goedkoopste passende oplossing Hooguit € 21,80 p/m
Maaltijdvoorziening, boodschappendienst Zelf Enkhuizen noemt dit algemeen gebruikelijke diensten Alles

Woonkamer en de rest van het huis

Oplossing Wie betaalt meestal Voorwaarde of kanttekening Wat je zelf betaalt
Sta-op stoel Zelf Algemeen gebruikelijk in Enkhuizen; niet aftrekbaar als zorgkosten Alles
Losse airco, screens, elektrische zonwering Zelf Algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe Alles
Klussendienst Zelf Algemeen gebruikelijk in Enkhuizen Alles
Hoortoestel Zorgverzekeraar DSW: bij minstens 35 dB verlies aan een oor dat nog te helpen is, of bij ernstig oorsuizen 25% eigen bijdrage
Advies van een ergotherapeut Zorgverzekeraar Maximaal 10 behandeluren per jaar Eigen risico
Fiets met trapondersteuning Zelf Algemeen gebruikelijk in Enkhuizen Alles
Driewielfiets Gemeente (Wmo) Zo geregeld in Den Haag Hooguit € 21,80 p/m
Verhuizen naar een kleinere woning Meestal zelf Neder-Betuwe: vergoeding alleen bij plotselinge noodzaak, zoals ziekte of ongeval; sommige gemeenten geven een verhuisvergoeding als een aanpassing erg duur is Verschilt

Wil je het huis eerst zelf doorlopen voor je iets aanvraagt? Gebruik dan Veilig thuis: loop je huis kamer voor kamer door.

Tijdelijk of blijvend: de grens van ongeveer een half jaar

Heb je iets korter dan ongeveer een half jaar nodig, dan leen je het meestal via de zorgverzekeraar. Heb je het blijvend nodig, dan ga je meestal naar de gemeente, of betaal je het zelf als het algemeen gebruikelijk is.

De grens is niet overal even scherp. Den Haag noemt precies zes maanden: wat je korter nodig hebt, leen je bij de thuiszorgwinkel op kosten van de zorgverzekeraar. DSW spreekt in het reglement van 2026 van gebruik “van beperkte of onzekere duur”. Dan krijg je een douchestoel, toiletstoel, losse toiletverhoger of rolstoel eerst in bruikleen via de zorgverzekering. Blijkt dat je het blijvend nodig hebt, dan kan het via de Wmo.

Een voorbeeld. Je moeder komt thuis na een ziekenhuisopname en kan nog niet staan onder de douche. De douchestoel leent ze via de thuiszorgwinkel. Na een paar maanden blijkt dat ze hem blijvend nodig heeft. Gaat het om een eenvoudige losse douchestoel, dan moet ze die in veel gemeenten zelf kopen. Heeft ze een verrijdbare douchestoel nodig, dan vraagt ze die aan bij de gemeente.

Bij woningaanpassingen kijkt de gemeente vaak verder vooruit. Enkhuizen eist dat een aanpassing naar verwachting minstens vijf jaar bruikbaar is.

Eigen bijdrage en eigen risico erbij gerekend

Ook als iemand anders betaalt, betaal je vaak een deel zelf. Hoeveel hangt af van de betaler.

Gemeente (Wmo): hooguit € 21,80 per maand

In 2026 betaal je voor de meeste Wmo-ondersteuning maximaal € 21,80 per maand, ongeacht je inkomen of vermogen (Rijksoverheid en CAK). Bij hulpmiddelen, vervoersvoorzieningen, huishoudelijke hulp en woningaanpassingen beslist de gemeente of je die bijdrage betaalt. Het CAK stuurt de factuur, elke maand.

Het is een maximum per maand. Krijg je al huishoudelijke hulp via de Wmo, dan komt er voor een traplift niet nog eens € 21,80 bij. Bij een hulpmiddel of woningaanpassing stopt de bijdrage zodra de kostprijs is betaald (Wmo 2015, artikel 2.1.4). Welke kostprijs geldt, hoor je van de gemeente. Een rekenvoorbeeld met twee verzonnen bedragen, als het tarief van € 21,80 gelijk blijft:

Kostprijs die de gemeente rekent Maanden met € 21,80 Ongeveer
€ 1.000 46 (de laatste maand € 19) bijna 4 jaar
€ 5.000 230 (de laatste maand € 7,80) ruim 19 jaar

Dan nog drie dingen:

  • De gemeente mag de bijdrage verlagen of voor lage inkomens op nul zetten.
  • Heeft je partner Wlz-zorg en krijg jij Wmo-ondersteuning, dan betaal je geen Wmo-bijdrage.
  • Het kabinet wil het vaste bedrag vervangen door een bijdrage naar inkomen en vermogen: minimaal € 23,60 en maximaal € 328 per maand. Het CAK verwacht dat dit op 1 januari 2028 ingaat. Het wetsvoorstel ligt nog bij de Tweede Kamer.

Alles over de bijdrage, ook wat er na 2026 verandert, lees je in Eigen bijdrage Wmo 2026.

Zorgverzekeraar: eigen risico en soms een eigen bijdrage

Het verplichte eigen risico is € 385 in 2026 en € 400 vanaf 2027 (Rijksoverheid). Daarbij geldt:

  • Bij DSW tellen hulpmiddelen in bruikleen niet mee voor het eigen risico, hulpmiddelen die je in eigendom krijgt wel. Vraag bij je eigen verzekeraar na hoe dat daar zit.
  • Voor wijkverpleging (hulp bij wassen, aankleden, naar het toilet, medicijnen) geldt geen eigen risico en geen eigen bijdrage.
  • Voor een hoortoestel betaal je als volwassene 25% van de kosten zelf.
  • Ergotherapie wordt vergoed tot 10 behandeluren per jaar, en het eigen risico geldt.

Zelf betalen: weinig vangnetten

Wat algemeen gebruikelijk is, betaal je helemaal zelf. Rollators, looprekken, krukken, scootmobielen, sta-op stoelen, rolstoelen en aanpassingen in huis zijn volgens de Belastingdienst niet aftrekbaar als zorgkosten. Kun je iets echt niet betalen, vraag dan bij de gemeente naar bijzondere bijstand. Kijk ook in je aanvullende verzekering, want sommige vergoeden bijvoorbeeld een rollator.

Waarom het per gemeente en verzekeraar verschilt, en hoe je het navraagt

Elke gemeente schrijft eigen beleidsregels voor de Wmo, en elke zorgverzekeraar een eigen reglement voor hulpmiddelen. Daarom kan je buurvrouw in de volgende gemeente iets vergoed krijgen wat jij zelf moet kopen.

Wat verschilt:

  • De lijst met algemeen gebruikelijke voorzieningen. Neder-Betuwe en Enkhuizen hebben elk een eigen lijst, en die zijn niet gelijk.
  • Hoe de gemeente het regelt. Gemeenten geven de goedkoopste oplossing die het probleem passend oplost. Den Haag huurt hulpmiddelen bij een leverancier (Medipoint of Welzorg), die eigenaar blijft en het onderhoud doet. Enkhuizen geeft losse voorzieningen in bruikleen en wil bij een aanpassing boven € 20.000 twee offertes zien.
  • Aanpassen of verhuizen. Sommige gemeenten geven bij een dure aanpassing een verhuisvergoeding in plaats van de aanpassing.
  • Huur of koop. Woningaanpassingen gebeuren op het niveau van een sociale huurwoning. Huur je, dan hoeft je verhuurder geen toestemming te geven, maar die moet wel worden geïnformeerd of gehoord. Bij vertrek hoef je de aanpassing niet weg te halen (zo staat het in de regels van Neder-Betuwe en Enkhuizen).
  • Geld in plaats van een voorziening. Je mag de gemeente om een persoonsgebonden budget (pgb) vragen, als je dat zelf of met hulp kunt beheren. De gemeente mag weigeren als het pgb duurder is dan de voorziening zelf.

Zo vraag je het na:

  1. Lees de regels van je gemeente. Zoek op lokaleregelgeving.overheid.nl naar “beleidsregels Wmo” en de naam van je gemeente. Daar staat vaak de lijst met wat je zelf moet betalen.
  2. Bel het Wmo-loket of het sociaal wijkteam. Vraag concreet: “Is een verhoogd toilet bij jullie algemeen gebruikelijk?” Hoe de aanvraag verder loopt, staat in Wmo aanvragen voor je ouders.
  3. Zoek het reglement hulpmiddelen van je zorgverzekeraar. Dat staat meestal als pdf op hun site. Vraag of je het hulpmiddel in bruikleen krijgt en of het eigen risico meetelt.
  4. Vraag de thuiszorgwinkel. Die weet welke hulpmiddelen jouw verzekeraar uitleent en wat je nodig hebt om ze te krijgen, zoals een verwijzing.

Wanneer de Wlz in beeld komt

De Wlz is er voor wie de rest van zijn leven blijvend zorg nodig heeft, in een onveilige situatie zelf geen hulp kan inschakelen en dag en nacht iemand in de buurt nodig heeft. Dat zijn de voorwaarden van het CIZ. Voor de meeste mensen die thuis wonen en wat hulp in huis nodig hebben, is de Wlz nog niet aan de orde.

Je vraagt de Wlz aan bij het CIZ, te beginnen met de Wlz-check op hun site. Een familielid of zorgverlener mag de aanvraag invullen als je daarvoor toestemming geeft met een machtiging. Vanaf 1 januari 2027 kunnen partners en bepaalde familieleden onder voorwaarden zelf een aanvraag doen.

Met een Wlz-indicatie kun je thuis blijven wonen. Je betaalt dan een eigen bijdrage aan het CAK. In 2026 is dat per maand:

Zorg thuis via de Wlz Eigen bijdrage per maand (2026)
Modulair pakket thuis € 30,40 tot € 933,60
Volledig pakket thuis € 212,60 tot € 1.115,80

Hoeveel jij betaalt, hangt af van je inkomen en vermogen van twee jaar eerder. Voor 2026 kijkt het CAK naar 2024, en heb je een partner, dan telt het inkomen en vermogen van jullie samen.

Ook met een Wlz-indicatie regel je een woningaanpassing, zoals een traplift, via de gemeente. Heeft je partner Wlz-zorg en krijg jij zelf Wmo-ondersteuning, dan betaal jij geen Wmo-bijdrage.

Wat je morgen kunt doen

  • Schrijf per kamer op wat lastig gaat. Zet erachter of je het tijdelijk of blijvend nodig hebt.
  • Koop wat goedkoop en algemeen gebruikelijk is meteen, zoals een steunbeugel of een tweede trapleuning. Daar hoef je niet op te wachten.
  • Is iets tijdelijk, bel dan de thuiszorgwinkel of je zorgverzekeraar.
  • Is iets blijvend en groter, meld je dan bij het Wmo-loket. Gebruik daarvoor de tabellen hierboven in het keukentafelgesprek.

Weet je nog niet waar je moet beginnen? Lees dan eerst Langer thuis wonen als je ouder wordt: waar begin je?

Veelgestelde vragen

Betaalt de gemeente een traplift?

Vaak wel, als je hem blijvend nodig hebt en het niet zelf of met hulp van anderen kunt oplossen. Het valt onder woningaanpassing via de Wmo. De gemeente kiest de goedkoopste passende oplossing en beslist of je een eigen bijdrage betaalt, in 2026 hooguit € 21,80 per maand tot de kostprijs is betaald. Vraag het na bij je gemeente.

Wie betaalt een rollator?

Meestal betaal je die zelf. Rollators, krukken en looprekken zitten niet in het basispakket. Je koopt of huurt ze, bijvoorbeeld bij een thuiszorgwinkel. Sommige aanvullende verzekeringen vergoeden ze, en wie het niet kan betalen, kan bijzondere bijstand aanvragen.

Wie betaalt een douchestoel?

Heb je hem korte of onzekere tijd nodig, dan krijg je hem meestal in bruikleen via de zorgverzekering (zo regelt DSW het). Een eenvoudige losse douchestoel die je blijvend nodig hebt, betaal je in veel gemeenten zelf (zo staat het in de regels van Den Haag en Neder-Betuwe). Een verrijdbare douchestoel kan via de Wmo.

Hoeveel eigen bijdrage betaal je voor de Wmo in 2026?

Maximaal € 21,80 per maand, ongeacht inkomen of vermogen. Bij hulpmiddelen en woningaanpassingen beslist de gemeente of je een bijdrage betaalt, en de bijdrage stopt als de kostprijs is betaald.

Wanneer kom je in de Wlz?

Als je de rest van je leven blijvend zorg nodig hebt, in een onveilige situatie zelf geen hulp kunt inschakelen en er dag en nacht iemand in de buurt moet zijn. Je vraagt het aan bij het CIZ. Een woningaanpassing regel je ook dan via de gemeente.

Wie wat betaalt, verschilt per gemeente en per zorgverzekeraar. Dit artikel geeft de hoofdregel; vraag het altijd na. Klopt er iets niet? Laat het ons weten.