Huis veilig maken voor ouderen: checklist per kamer
Begin bij wat niets kost: losse kleden weg, snoeren van de vloer, de trap leeg en licht op de route naar het toilet. Beugels, antislipstrips en een tweede trapleuning betaal je meestal zelf. Een traplift of een grote verbouwing vraag je aan bij de gemeente.
Waarom een huischeck de moeite waard is
De meeste valpartijen van ouderen gebeuren thuis, en veel oorzaken zijn met kleine dingen weg te nemen.
In 2024 kwamen 119.000 mensen van 65 jaar en ouder na een val op de spoedeisende hulp. Dat is er elke vier minuten één, volgens VeiligheidNL. Bijna de helft van die valpartijen (46 procent) gebeurde in en om het eigen huis. Op straat was dat 8 procent.
Een val heeft vaak gevolgen voor het thuis wonen. Ruim de helft van de mensen die na een val op de spoedeisende hulp komen, heeft iets gebroken. Van de 85-plussers gaat 20 procent na een val tijdelijk of voorgoed naar een verpleeghuis. Wie thuis wil blijven wonen, heeft dus veel aan een huis waarin je minder snel valt.
Ook brand hoort in deze check. Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) zag dat mensen die bij een woningbrand overlijden vooral oud of minder zelfredzaam zijn. Een snelle waarschuwing is de belangrijkste reden dat mensen het overleven.
Hoe je de check doet
Loop het huis samen door, met het licht aan en met de schoenen die je echt draagt.
- Samen. Met een zoon, dochter, buur of partner. Twee mensen zien meer, en wie er niet elke dag woont, ziet het opstapje dat jij al jaren niet meer opmerkt.
- In je eigen ritme. Loop de route die je elke dag loopt: van bed naar toilet, van de stoel naar de keuken, de trap op met de was.
- Ook in het donker. Doe één ronde ‘s avonds, met alleen de lampen die je dan echt aandoet. Dan zie je of de weg naar het toilet verlicht is.
- Op papier. Print deze pagina en zet een kruisje in het eerste vakje bij alles wat aandacht nodig heeft. Wat er nog over is, neem je mee naar het gesprek met de gemeente.
Over de kolom “Wie betaalt meestal”: veel gemeenten noemen kleine hulpmiddelen algemeen gebruikelijk. Dat betekent dat ze vinden dat je die zelf koopt, zoals ieder ander. In de tabellen staat “algemeen gebruikelijk” als de gemeente Neder-Betuwe het zo in haar beleidsregels noemt. Jouw gemeente kan het anders doen: vraag het na bij je gemeente.
Over de kolom “Kost ongeveer”: de bedragen zijn richtprijzen bij zorgwebwinkels en een bouwmarkt in november 2026. Ze geven een indicatie; de prijs hangt af van het model en de winkel. Staat er “wisselt”, dan hangt de prijs zo sterk af van het model of de klus dat één bedrag niet klopt. Montage door een klusser of installateur komt er soms nog bij.
Hal en trap
Op de trap telt vooral: licht, houvast en treden waar niets op ligt.
| ☐ | Kijk naar | Wat helpt | Kost ongeveer | Wie betaalt meestal |
|---|---|---|---|---|
| ☐ | Brandt er goed licht op de hele trap? | Sterkere lamp; een schakelaar onder én boven | Wisselt | Zelf (lamp, elektricien) |
| ☐ | Staan er spullen op de treden? | Trap helemaal leeg houden; een mand onderaan voor wat naar boven moet | Niets | Niets |
| ☐ | Ligt de traploper goed vast? | Loper laten vastzetten of weghalen | Wisselt | Zelf |
| ☐ | Zijn de treden glad? | Antislipstrips op de treden | Wisselt | Zelf |
| ☐ | Is er maar één leuning? | Een tweede trapleuning, zodat je aan beide kanten houvast hebt | Wisselt | Zelf; algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe |
| ☐ | Liggen er matjes of kleden in de hal? | Weghalen, of een mat die niet schuift | Niets bij weghalen | Zelf |
| ☐ | Zijn er drempels waar je over kunt struikelen? | Drempel laten verlagen of weghalen, of een drempelhulp | Wisselt | Drempelhulp: zelf (algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe); drempels weghalen kan via de gemeente (Wmo) |
| ☐ | Hangt er een rookmelder in de hal, op elke verdieping? En is hij jonger dan tien jaar? | Rookmelder aan het plafond; na tien jaar helemaal vervangen | Wisselt | Verplicht; eigenaar betaalt, bij huur de verhuurder |
| ☐ | Gaat de trap niet meer, ook niet met twee leuningen? | Traplift of wonen op de begane grond | Wisselt | Melding bij de gemeente (Wmo) |
De rookmelderplicht geldt sinds 1 juli 2022 voor elke verdieping met een woonkamer, slaapkamer of keuken. Volgens de Rijksoverheid hangt hij bij voorkeur in de hal, aan het plafond, minstens 50 centimeter van een muur of hoek en 30 centimeter van een lamp. De Brandweer zegt dat een rookmelder ongeveer tien jaar meegaat; daarna wordt hij storingsgevoelig en vervang je de hele melder, niet alleen de batterij.
Gaat de trap echt niet meer, lees dan wie een traplift betaalt en wat je doet bij een afwijzing.
Badkamer en toilet
In de badkamer gaat het om een natte vloer en om houvast bij het zitten en opstaan.
| ☐ | Kijk naar | Wat helpt | Kost ongeveer | Wie betaalt meestal |
|---|---|---|---|---|
| ☐ | Is de vloer van douche of bad glad als hij nat is? | Antislipmat | Wisselt | Zelf |
| ☐ | Heb je houvast in de douche? | Steunbeugels aan de wand | Wisselt | Zelf; algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe |
| ☐ | Kun je je vasthouden naast het toilet? | Beugel naast het toilet | Opklapbare toiletbeugel: € 45 tot € 155 | Zelf; algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe |
| ☐ | Is opstaan van het toilet zwaar? | Losse toiletverhoger of een verhoogd toilet | Losse toiletverhoger: € 25 tot € 45; met armleuningen € 50 tot € 150; verhoogd toilet: wisselt | Zelf; algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe |
| ☐ | Sta je lang te douchen? | Douchezitje of douchekruk | Eenvoudige kruk of stoel: € 30 tot € 50; met rug- en armleuningen € 85 tot € 250 | Zelf; algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe |
| ☐ | Hangt de douchekop vast op één hoogte? | Douchekop met glijstang | Wisselt | Zelf; algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe |
| ☐ | Is het water lastig op temperatuur te krijgen? | Thermostatische mengkraan of eenhendelkraan | Wisselt | Zelf; algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe |
| ☐ | Is er alleen boven een toilet, of alleen beneden? | Een tweede toilet op de verdieping waar je het meest bent | Wisselt | Toilet op de bovenverdieping: zelf (algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe); toilet beneden omdat de trap niet meer gaat: verschilt, melding bij de gemeente |
| ☐ | Kom je niet meer in bad, ook niet met hulpmiddelen? | Badkamer aanpassen, bijvoorbeeld een douche zonder opstap | Wisselt | Verschilt; melding bij de gemeente |
Wat een badkamer aanpassen kost en wanneer de gemeente meebetaalt, staat in badkamer en toilet aanpassen: wat kost het en wie betaalt?
Keuken
In de keuken let je op dingen die hoog staan, op een natte vloer en op het fornuis.
| ☐ | Kijk naar | Wat helpt | Kost ongeveer | Wie betaalt meestal |
|---|---|---|---|---|
| ☐ | Moet je op een trapje voor spullen die je vaak gebruikt? | Alles wat je dagelijks pakt tussen heup- en schouderhoogte zetten | Niets | Niets |
| ☐ | Liggen er matjes voor het aanrecht? | Weghalen | Niets | Niets |
| ☐ | Liggen er snoeren over de vloer of hangen ze over de rand van het aanrecht? | Snoeren langs de wand of korter maken | Wisselt | Zelf |
| ☐ | Is er genoeg licht boven het aanrecht? | Extra lamp onder de kastjes | Wisselt | Zelf |
| ☐ | Vergeet je weleens het gas uit te zetten? | Keramische of inductiekookplaat | Wisselt | Zelf; algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe |
| ☐ | Zijn apparaten oud of lastig te bedienen? | Vervangen door een eenvoudiger model | Wisselt | Zelf; algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe |
| ☐ | Is de kraan zwaar om open en dicht te draaien? | Eenhendelkraan | Wisselt | Zelf; algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe |
| ☐ | Hoor je de rookmelder vanuit de keuken? | Melder dicht genoeg bij de keuken; geregeld testen | Wisselt | Eigenaar, bij huur de verhuurder |
Bij een fatale woningbrand bevond 58 procent van de slachtoffers zich in de ruimte waar de brand begon. Het NIPV zag ook dat rookmelders vaak in de gang hangen en niet in de ruimte waar brand ontstaat. Het verplichte minimum is dus niet altijd genoeg: kijk ook naar de kamers waar je kookt, zit en slaapt.
Slaapkamer
Het riskante moment is ‘s nachts: slaperig opstaan en in het donker naar het toilet lopen.
| ☐ | Kijk naar | Wat helpt | Kost ongeveer | Wie betaalt meestal |
|---|---|---|---|---|
| ☐ | Kun je het licht aandoen zonder uit bed te stappen? | Lamp of schakelaar binnen handbereik | Wisselt | Zelf |
| ☐ | Is de route van bed naar toilet ‘s nachts verlicht? | Nachtlampjes langs de route, of een lamp die vanzelf aangaat | Wisselt | Zelf |
| ☐ | Ligt er een kleedje naast het bed? | Weghalen | Niets | Niets |
| ☐ | Liggen er snoeren tussen bed en deur? | Snoeren langs de wand | Wisselt | Zelf |
| ☐ | Sta je makkelijk op uit bed, met je voeten plat op de vloer? | Bed op een andere hoogte; bij zorg aan bed een hoog-laagbed | Wisselt | Hoog-laagbed: meestal de zorgverzekeraar, als je verzorging of verpleging aan bed krijgt of als het bed je zelfstandig houdt; vraag het na bij je verzekeraar |
| ☐ | Loop je ‘s nachts op sokken of losse sloffen? | Stevige, platte schoenen of sloffen met een dichte hiel naast het bed | Wisselt | Zelf |
| ☐ | Zet je bij het opstaan je leesbril op? | Leesbril of multifocale bril af als je gaat lopen | Niets | Niets |
| ☐ | Gebruik je slaappillen, plaspillen of andere medicijnen? | Bespreken met huisarts of apotheker | Niets | Geen aankoop; bespreken bij huisarts of apotheker |
| ☐ | Hangt er een rookmelder op deze verdieping? | Verplicht als hier een slaapkamer is; een extra melder in de slaapkamer zelf geeft eerder alarm | Wisselt | Eigenaar, bij huur de verhuurder |
Over medicijnen schrijft Thuisarts dat plaspillen, bloeddrukmiddelen, antidepressiva, blaasmiddelen en slaappillen de kans op vallen vergroten. Stop er niet zelf mee. Neem het lijstje mee naar de huisarts of apotheker en vraag of het anders kan.
Woonkamer
In de woonkamer zit je het langst. Let op kleden, snoeren en de stoel waar je uit opstaat.
| ☐ | Kijk naar | Wat helpt | Kost ongeveer | Wie betaalt meestal |
|---|---|---|---|---|
| ☐ | Liggen er losse kleden? | Weghalen, of laten vastleggen | Niets bij weghalen; vastleggen: wisselt | Niets of zelf |
| ☐ | Lopen er snoeren over de vloer? | Langs de plint leggen of een stopcontact laten bijplaatsen | Wisselt | Zelf |
| ☐ | Is de looproute van stoel naar deur vrij? | Meubels anders zetten, bijzettafeltjes uit de route | Niets | Niets |
| ☐ | Kom je makkelijk uit je stoel? | Stoel met armleuningen en een stevige zitting | Wisselt | Zelf |
| ☐ | Is er genoeg licht bij de stoel en bij de deur? | Leeslamp bij de stoel, schakelaar bij de deur | Wisselt | Zelf |
| ☐ | Ligt de telefoon binnen bereik van je stoel? | Vaste plek naast de stoel | Niets | Niets |
| ☐ | Wordt het in de zomer te warm? | Losse airco, screens of elektrische zonwering | Wisselt | Zelf; algemeen gebruikelijk in Neder-Betuwe |
| ☐ | Hoor je een rookmelder als je hier zit? | Extra melder in of bij de woonkamer | Wisselt | Eigenaar, bij huur de verhuurder |
Wat je zelf regelt en wat een aanvraag vraagt
Bijna alles uit deze lijst regel je zelf. Pas als dat niet meer genoeg is, ga je naar de gemeente.
Er zijn grofweg drie soorten punten.
- Kost niets. Kleden weg, de trap leeg, spullen anders neerzetten, de bril af bij het lopen, de telefoon bij de stoel. Dit kun je vandaag nog doen.
- Zelf kopen of laten maken. Antislipmat, antislipstrips, nachtlampjes, steunbeugels, een toiletverhoger, een douchezitje, een tweede trapleuning. Een paar voorbeelden van richtprijzen bij zorgwebwinkels in november 2026: een losse toiletverhoger kost € 25 tot € 45, een opklapbare beugel naast het toilet € 45 tot € 155 en een eenvoudige douchekruk of douchestoel € 30 tot € 50. Veel gemeenten zien dit soort hulpmiddelen als algemeen gebruikelijk en vergoeden ze niet. Zo noemt Neder-Betuwe onder meer drempelhulpen, steunbeugels, een tweede trapleuning, een (losse) toiletverhoger, een douchezitje, een douchekop met glijstang, mengkranen en een inductiekookplaat. Elke gemeente heeft haar eigen lijst, dus vraag het na bij je gemeente voordat je ervan uitgaat dat je alles zelf moet betalen.
- Aanvragen bij de gemeente. Een traplift, een badkamer zonder opstap of een andere grote aanpassing loopt via de Wmo. Je doet een melding, daarna volgt een gesprek (het keukentafelgesprek) en de gemeente beslist. Krijg je een voorziening, dan betaal je meestal een eigen bijdrage. In 2026 is dat maximaal € 21,80 per maand, het abonnementstarief dat het CAK int.
Hoe die aanvraag gaat, staat in Wmo aanvragen voor je ouders: de route stap voor stap. Over de eigen bijdrage lees je meer in eigen bijdrage Wmo 2026.
Huur je? Vraag dan eerst aan de verhuurder wat die regelt, zoals rookmelders en soms ook klussen aan de woning zelf, zoals drempels.
Printversie voor het gesprek
Print deze pagina. De tabellen hierboven zijn de checklist; het blad hieronder neem je mee naar de gemeente of de huisarts.
Tip voor het printen: kies in je browser “Afdrukken” en zet de schaal op 100 procent of groter, dan blijven de letters goed leesbaar. Zet bij elk punt dat aandacht nodig heeft een kruisje in het eerste vakje.
Aantekenblad
- Datum van de check: ____________________
- Wie liep mee: ____________________
- Dit heb ik al zelf opgelost: ____________________
- Dit wil ik zelf nog kopen of laten maken: ____________________
- Hier wil ik de gemeente naar vragen (gaat niet meer met kleine hulpmiddelen): ____________________
- Mijn medicijnen, om met huisarts of apotheker te bespreken: ____________________
- Ben ik het afgelopen jaar gevallen? Waar in huis? ____________________
- Rookmelders: hoeveel, waar, wanneer getest, en hoe oud? (Na tien jaar vervangen.) ____________________
- Huur ik? Wat vraag ik aan de verhuurder? ____________________
Ga je met dit blad naar de gemeente, bereid het gesprek dan voor met wat vind je belangrijk?. Daar staat welke vragen de gemeente stelt en hoe je laat zien wat je zelf al hebt gedaan.
Veelgestelde vragen
Wie betaalt steunbeugels, een toiletverhoger of een tweede trapleuning?
Meestal betaal je die zelf. Veel gemeenten noemen ze algemeen gebruikelijk, zoals Neder-Betuwe in haar beleidsregels. De lijst verschilt per gemeente, dus vraag het na bij je eigen gemeente.
Ben ik verplicht om rookmelders te hebben?
Ja. Sinds 1 juli 2022 moet er op elke verdieping met een woonkamer, slaapkamer of keuken een rookmelder hangen. Heb je een eigen huis, dan plaats je ze zelf; huur je, dan zorgt de verhuurder ervoor.
Waar vallen ouderen het vaakst?
Van de 65-plussers die na een val op de spoedeisende hulp komen, viel 46 procent in en om het eigen huis. Dat blijkt uit cijfers van VeiligheidNL over 2024.
Welke medicijnen vergroten de kans op vallen?
Volgens Thuisarts vergroten plaspillen, bloeddrukmiddelen, antidepressiva, blaasmiddelen en slaappillen het valrisico. Stop niet zelf, maar bespreek het met je huisarts of apotheker.
Wie wat betaalt, verschilt per gemeente en per zorgverzekeraar. Dit artikel geeft de hoofdregel; vraag het altijd na. Klopt er iets niet? Laat het ons weten.